Kapellen, Maart 2025
KAPPA Surpries! 2025 verwelkomt kunstenaar Evelien Verschroeven met haar unieke project “Verhalen van Verlies en Herontdekking”. Dit concept draait om de schoonheid van vergankelijkheid en de magie van herontdekking. Oude zwart-witfoto’s, vergeelde telegrammen en Gerecyclede materialen worden samengebracht met hedendaagse linocut-ontwerpen, waardoor een visuele dialoog ontstaat tussen verleden en heden.
1. De Symboliek van Herontdekking
Verschroeven’s werk raakt aan universele thema’s: herinnering, vergankelijkheid en transformatie. Door het hergebruiken van vergeten materialen krijgen deze objecten een nieuwe betekenis. De delicate balans tussen structuur en chaos, conformiteit en individualiteit, vormt de kern van haar werk. Elk stuk daagt de kijker uit om na te denken over wat verloren is en wat opnieuw betekenis kan krijgen.
2. Een Experimenteel Creatief Proces
Het werken met broze, oude materialen brengt een uitdaging met zich mee. Linocut-druktechnieken worden afgestemd op de specifieke drager, waarbij risico’s zoals scheuren en vervagen deel uitmaken van het proces. Zo ontstaan unieke texturen en contrasten die de fragiele aard van herinneringen benadrukken. Materialen zoals verouderde koffiefilters en papieren zakken worden niet enkel dragers, maar actieve elementen in het kunstwerk zelf. Ze versterken de dialoog tussen oud en nieuw, nodigen de kijker uit tot interactie en brengen vergeten verhalen opnieuw tot leven.
3. Bespreking van de Werken
3.1 “Noösfeer 2.0”
In haar werk “Noösfeer 2.0” verkent Evelien Verschroeven het concept van de Noösfeer van Pierre Teilhard de Chardin—een collectief bewustzijn dat ontstaat door de interactie van menselijke kennis, cultuur en spiritualiteit. Verschroeven plaatst kritische kanttekeningen bij dit idee vanuit een relationeel en metacognitief perspectief, waarbij zij stelt dat bewustzijn geen exclusief menselijke eigenschap is. Ook dieren maken deel uit van complexe netwerken van communicatie en reflectie, waardoor ze de noösfeer herdefinieert als een dynamisch, ecologisch netwerk van gedeeld bewustzijn, waarin mens en dier gelijkwaardige deelnemers zijn.
Via haar kunst daagt Verschroeven het antropocentrische wereldbeeld van Teilhard uit. Ze stelt een meer inclusieve, relationele spiritualiteit voor, waarin de spirituele dimensies van dieren worden erkend. Door middel van linodrukken visualiseert ze de onderlinge verbondenheid tussen mens en dier. De hybride figuren in haar werk balanceren tussen instinct en cultuur, wat de fluïditeit tussen menselijke en dierlijke gedragingen illustreert.
Haar kunst is meer dan een loutere illustratie van Teilhards concepten—het is een rebellie tegen uitsluiting en een viering van de verborgen verbindingen tussen alle levende wezens. Verschroeven nodigt de kijker uit om de grenzen tussen soorten opnieuw te overdenken en biedt een visie van evolutie en spiritualiteit als een gedeeld, co-creatief proces, waarin alle soorten bijdragen aan collectieve transcendentie.
3.2 “Mijn Moeder, De Maan”
Een linodruk op een pagina uit Patria’s Wereldatlas, met een prachtige tekening van de maan in warm oker, drukt Verschroeven een ontwerp, geïnspireerd door een foto van haar jongere zelf en haar moeder.
De maan: vrouwelijkheid en de moederrol zijn diep met elkaar verweven in dit werk. De dochter leunt tegen haar moeder, luisterend naar een verhaal dat zowel het verleden als de verbeelding omarmt, wat de unieke band tussen hen symboliseert. De verbinding tussen moeder en kind wordt weergegeven als een liefdevolle, ondersteunende en stille kracht, waarbij de maan de voedende en tegelijkertijd krachtige essentie van vrouwelijkheid vertegenwoordigt.
Wanneer Verschroeven naar haar moeder kijkt, ziet ze een mooie, elegante en trotse vrouw die zich met gratie beweegt. De scherpe, doordachte humor van haar moeder onthult een diep intellect en een duidelijke onafhankelijkheid. De moederrol is belangrijk in dit werk, maar wat vooral opvalt, is de visie op vrouw-zijn die door generaties heen wordt doorgegeven. Het is een erfenis van kracht en onafhankelijkheid, waarbij zachtheid en daadkracht harmonieus samenkomen. Deze balans definieert de kracht van vrouwelijkheid, doorgegeven van de ene generatie vrouwen naar de volgende.
3.3 “Echo’s van Extractie” – Dit werk is geïnspireerd door het Frankensteinballet; het heeft een agressieve en intense uitstraling.
Een kaart van Afrika, pagina uit Patria’s Wereldatlas (1958), geïllustreerd langs de zijlijn met tekeningen van (half)edelstenen. Een linoprint die naar je keel grijpt, je triggert. Een koppel: de man heeft de vrouw in een wurggreep.
De kijker wordt uitgedaagd om dieper na te denken over agressie, uitbuiting en machtsdynamieken. Verschroeven legt een verband tussen de fysieke dominantie in de interactie van het koppel en de bredere uitbuiting van de aarde. De machtsstrijd rondom de winning van natuurlijke hulpbronnen. Denk bijvoorbeeld aan de situatie in Goma, Congo, waar conflicten rondom grondstoffen nog steeds de onderliggende oorzaak van veel geweld zijn.
Hoewel de man in de afbeelding fysiek de dominante positie inneemt, roept Verschroeven de vraag op: Welke subtiele machtsdynamieken spelen zich af bij het koppel? Het werk gaat over de complexiteit van machtsverhoudingen, waarin macht niet altijd zichtbaar of fysiek is, maar vaak een krachtige invloed heeft op hoe een relatie zich ontwikkelt.
Verschroeven triggert de kijker om na te denken over het bredere perspectief van machtsrelaties, zowel op individueel niveau als op wereldschaal. De extractie van natuurlijke hulpbronnen van de aarde wordt hier parallel getrokken met de uitwisseling van energie en macht binnen een relatie, waarbij het niet altijd duidelijk is wie nu echt de controle heeft.
3.4 Elementaire Mensheid
De “Elementaire Mensheid “ onderzoekt de fundamenten van ons bestaan. De Tabel van Mendeljev, het iconische periodieke systeem van chemische elementen is hier de meer dan een drager. Dit specifieke exemplaar heeft een persoonlijke geschiedenis: het was ooit in handen van Eveliens moeder. De pagina is gescheurd, bewerkt met kleurtjes en draagt de sporen van veelvuldig gebruik, wat de relatie tussen de elementen van de natuur en de menselijke geschiedenis symboliseert. Het werk benadrukt de verbondenheid van alles wat bestaat, van sterrenstof tot mensen.
In dit werk onderzoekt Verschroeven chemie als symbool voor de onderlinge verbondenheid van alles wat bestaat. De combinatie van twee linocuts op de gestructureerde Tabel van Mendeljev belicht verschillende aspecten van de chemie van het leven: minimalistisch en krachtig. Ze spelen met de tegenstelling tussen het logische, lineaire denken en de complexiteit van menselijke relaties.
Links onder zien we een vrouw die dromend of verveeld rondkijkt, misschien op zoek naar verbondenheid, of kan ze de logica van de tabel niet begrijpen? Deze afbeelding roept vragen op over de dynamiek van menselijke relaties en de zoektocht naar evenwicht.
In de rechterbovenhoek pronkt een menselijk hart, opgebouwd uit de basiselementen van waterstof en koolstof, die de basis vormen van alles wat leeft. Het hart staat symbool voor de onderliggende harmonie die, ondanks de verwarring van menselijke relaties, mogelijk is.
Het werk benadrukt dat alles om ons heen, inclusief de mens, bestaat uit elementaire deeltjes. Het moedigt aan om te reflecteren op de balans tussen logica en de complexiteit van relaties.
3.5 “Gefilterd Genot”
In haar werk “Gefilterd Genot” onderzoekt Evelien Verschroeven de complexe en vaak ambivalente relatie tussen genot en menselijke gevoelens. Genot is een verlangen dat zowel bevredigend als destructief kan zijn, afhankelijk van de mate waarin het geconsumeerd wordt. De drie genotsmiddelen zijn: koffie, wijn en sigaren.
Koffie speelt een centrale rol in het werk, zowel door het gebruik van koffiefilters als dragers voor de linodrukken, als door een design van een persoon die zich baadt in een koffiekop. Het beeld roept de suggestie op van een baarmoeder, waar het personage zich in een cocon van warmte en comfort wikkelt. Is dit genot een toevluchtsoord, een bescherming tegen de buitenwereld, of een manier om zich te verliezen in een tijdelijke bevrediging?
Het tweede element is wijn, waarmee de dubbele betekenis van genot wordt verkent. Een vrouw alleen in bed, een glas wijn in haar hand, omringd door zacht kussen en dekens. Haar gemoedstoestand blijft onduidelijk: is zij haar verdriet aan het verdrinken, sluit ze een succesvolle dag af met een toost? Troost of toost?
Beide drukwerken zijn tentoongesteld in sigarenkistjes, een subtiele verwijzing naar genot, maar ook naar de donkere kant van plezier, die niet voor iedereen toegankelijk of gezond is. Sigarenkistjes, een object dat ooit luxe en ontspanning symboliseerde, worden nu een verpakking voor fragiele verlangens en herinneringen. Het gerecycleerde materiaal, van de koffiefilters tot de sigarenkistjes, benadrukt de vergankelijkheid en de dubbele laag van genot: iets wordt geconsumeerd, maar ook gefilterd, opnieuw geanalyseerd en mogelijk opnieuw bekeken.
Verschroeven benadrukt de dunne grens tussen genot en verslaving. Het genot moet gefilterd worden, net zoals de koffie of de wijn. Het werk speelt met het idee van de grens tussen zintuiglijke vreugde en de valkuil van overconsumptie. Genot zowel een zegen als een valkuil. Het werk roept vragen op over hoe we omgaan met onze verlangens, de kwetsbaarheid van ons bestaan, en de dunne lijn tussen genieten en verliezen.
3.6 “Onder de Huid van de Boom”
In dit kunstwerk verkent Evelien Verschroeven de introspectieve reis van de mens in relatie tot de natuur, waarbij ze de stilte en chaos binnenin onderzoekt. Gedurende talloze wandelingen in het bos, waar de bomen haar trouwe vrienden zijn, zoekt ze de connectie tussen de innerlijke wereld van de mens en de buitenwereld van de natuur. De bomen, als stille getuigen van de tijd, worden een spiegel voor haar eigen reflecties en gedachten.
De materialen vertellen een verhaal van transformatie: berkenbast, houten kistjes, kranten, en inpakpapier. Elk van deze materialen is zorgvuldig geselecteerd om de vergankelijkheid van de natuur en de diepe betekenis van transformatie te symboliseren..
Het linodesign, dat herhaald wordt is eenvoudig, maar krachtig. Twee handen houden een tas warme drank vast. De warmte van de drank nestelt zich onder de huid te nestelen, alsof het direct in je lichaam doordringt. Het is een gevoel van comfort, van iets dat dieper gaat dan alleen het uiterlijke contact – het is een innerlijke ervaring die resonantie vindt in de stilte en de chaos van de natuur zelf.
Het werk moedigt de kijker uit om niet alleen naar de buitenkant van de boom of de materialen te kijken, maar om naar binnen te kijken, om te voelen en te reflecteren op wat er onder de huid schuilt – zowel in de natuur als in onszelf.
3.7 “Papieren Reflecties”
Papieren reflecties is een mozaïek van papieren zakjes die zijn verzameld bij het aankopen van fruit en groenten op de markt. Voeding voedt ons, maar op de markt ontmoet Evelien ook een breed scala aan mensen. Soms zie je in hun ogen stilte, verdriet of vrolijkheid. Verschillende narratieven—die ook Evelien inspireren—kruisen elkaar in de open ruimte, maar er wordt steeds minder met elkaar gesproken. Reflecties zijn overal.
De ontwerpen op de zakjes tonen mensen in verschillende gemoedstoestanden: alleen, samen, pratend, mijmerend, de alledaagse gevoelens van het leven—mooi en lelijk. In één zakje laat Verschroeven bewust de berekeningen van de marktkramer zien, waarbij ze hem opzettelijk betrekt in het kunstwerk. Elk zakje vertelt zijn eigen verhaal, waardoor een extra laag ontstaat in de menselijke ervaring en de reflecties die voortkomen uit onze dagelijkse interacties en innerlijke werelden.
4. Conclusie: Kunst als Herontdekking
Het werk van Evelien Verschroeven vraagt om reflectie, verwondering en interactie. Haar kunst overstijgt het materiële en raakt aan diepere thema’s zoals bewustzijn, herinnering en verbondenheid. Door vergeten materialen en filosofische concepten te combineren met speelse, kritische linocut-designs, biedt “Verhalen van Verlies en Herontdekking” een unieke en gelaagde kunstervaring.
Dit project is niet enkel een expositie, maar een uitnodiging: om opnieuw te kijken, opnieuw te voelen en opnieuw te ontdekken. Want wat verloren leek, kan altijd een nieuwe betekenis krijgen.
Evelien Verschroeven Art 